Saraybosna’da 1991-1995 yılları arasında tarihin en vahşi soykırımlarından biri yapıldı. Bazı ülkelerden gelen zengin yabancılar Sırp keskin nişancılara yüksek meblağlar ödeyerek aralarına karıştı ve Bosnalı sivillere ateş açarak bir skandala yol açtı.

Soykırımın kendisi başlı başına bir insanlık suçu iken bu ağır suça bir de insan avcılığı yapan ve bu ahlaksızlığı “Keskin Nişancı Turizmi” olarak adlandıranlar eklendi.

Saraybosna sakinleri yaklaşık 4 yıl boyunca bombardıman ve keskin nişancıların saldırılarına maruz kaldığından 1601’i çocuk olmak üzere 11 bin 541 sivil hayatını yitirdi. Ayrıca Saraybosna kentinin alt yapısı ile birlikte çok sayıda kültürel ve tarihi eseri de büyük hasar gördü.

Dünyanın gözü önünde işlenen bu vahim suçu 2022 yılında Miran Zupanic, “Sarajevo Safarisi” adlı belgeseline konu edince bu skandal geniş kitlelere ulaştı.

Belgeseli izleyen Slovaj Zizek de “Uyanmak İçin Çok Geç” adlı kitabında bu vahim olaya yer verdi. Kitaptan alıntılarla devam edelim;

“Miran Zupanic’in Sarajevo Safarisi (Slovenya 2022) 1992’den 1996’ya dek süren Saraybosna kuşatması esnasında yaşanan belki de en acayip patolojik olayı konu edinen bir belgesel” 

……..

“Saraybosna’nın etrafını saran Sırp silahlı kuvvetlerinin yerleştiği tepelerdeki keskin nişancıların aşağıdaki sokaklarda oturan insanlara rasgele ateş ettikleri herkesçe bilinir. Sırpların müttefikleri arasından seçilmiş kişilerin (Çoğunlukla Ruslar) Saraybosna’ya gelip ateş açmaya davet edildiği de gayet iyi bilinir.”

……….

“Fakat şimdi Zupanic’in filmi sayesinde bu tepelerde yaşanan gerçek ticaret konusunda bilgi sahibi olduk. Onlarca (bazıları yine Rusya’dan olsa da çoğu ABD, Birleşik Krallık, İtalya’dan gelen) zengin yabancı, kuşatma altındaki Saraybosna’nın sakinlerine ateş etme olanağı elde etmek için yüksek meblağlar ödediler. Seyahati Sırp Cumhuriyeti Ordusu düzenliyordu…”

Zizek kitabında önemli bir noktaya da parmak basar;

“Sadece Sırp Cumhuriyet Ordusu’nun komuta kademesinin değil, NATO’nun Bosna’daki barış gücünün de bu safariden haberdar olduğunu belgeselden öğreniyoruz. Madem öyle niçin bunu açıklamadılar ya da daha iyisi, keskin nişancı mevkiini bombalamadılar? Burada özellikle ilgi çekici olan şey, bir safari “avcı” sının öznelliği. Kurbanlarının kimler olduğu bilinmedi, isimsiz kaldılar; avcıyı hedeften ayıran sembolik bir duvardı bu. Oysa bu bir video oyunu değildi/ Daha açık ifade edersek, burada gerçeklikten kopartılan kurban değil, bizzat avcıydı”

Yazar Saraybosna’da yüksek tepeye mevzilenip nişan alan avcının öznel konumlanışından hareketle Rusya Devlet Başkanı Dimitri Medvedev’e de atıfta bulunuyor;

“Öznel konumlanış ne? Kendisini can vereceklerin arasına katmıyor; küresel nükleer felakette bir şekilde hayatta kalabilecekmiş gibi konuşuyor-sanki insanlık Saraybosna’da olduğu gibi bir vadinin aşağısında, kendisiyse yukarıdaki tepede güvendeymiş gibi. İnsan türünün sonunun gelmesinden etkileneceğini elbette biliyor ama etkilenmeyecekmiş gibi konuşuyor.”

Miran Zupanic’in “Sarajevo Safarisi” belgeseli ve Slovaj Zizek’in “Uyanmak İçin Çok Geç” adlı kitabında yer verdiği bu insanlık trajedisine İtalyan gazeteci-yazar Ezio Gavazze’nin kanıt niteliğinde belgeler sunması ve bazı zengin İtalyanların da bu insan avcılığına katıldığı iddiası üzerine Milano Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma başlattı.

İtalyan “La Repubblica” gazetesinin soruşturmaya konu olan iddiaları şu şekilde;

“Saraybosna’nın üzerindeki tepelerden savunmasız sivillere ateş açtılar ve bunu yapmak için Sırplara muazzam meblağlar ödediler. Bugünün parasıyla 80 bin-100 bin euro’ya varan meblağlar…”

BBC NEWS, Saraybosna kuşatması esnasında çok sayıda sivilin ölümünden keskin nişancıların sorumlu tutulduğunu hatırlatarak bu keskin nişancılar arasında İtalyanların da olduğunu aktardı.

Haberde söz konusu kişilerin asker olmadıkları ama radikal sağcı “savaş turistleri” oldukları ifadelerine yer verildi. İtalyan savcı Alessandro Gobbis’in art niyet ve canavarca hislerle yapılan bu eylemi “kasten insan öldürme” suçundan dava açtığı bildirildi.

Bu keskin turizm nişancılarının bir anlamda savaşın görünmeyen suçluları olduğu öne sürüldü. Savcılık “vahşet ve aşağılık saiklere” dayanması nedeniyle nitelikli cinayet suçlamasıyla soruşturmayı yürütüyor.

Yakın zamanda Sırbistan Cumhurbaşkanı’nın adı da bu davada “gönüllü sniper” olarak yer aldı. Hırvat araştırmacı gazeteci Domagoi Mergetic, Milano Baş savcılığına resmi bir suç duyurusunda bulunarak Aleksandar Vucici’nin bu savaş suçuna dahil olduğunu belirtti.

İtalyan savcılar bu iddia kapsamında yabancı keskin nişancı turistleri tespit etmeye yönelik soruşturmayı sürdürüyor. Soruşturma şu anda kimliği belirsiz şüphelilere karşı yürütülse de İtalyan yargısının yakın zamanda somut adlar vermesi bekleniyor.

Milano Savcılığı soruşturmaları karmaşık uluslararası davalardaki çalışmalarıyla bilinen askeri kolluk teşkilatının ROS adlı özel birimine devretti. İtalya geçici olarak savaşa katıldığı iddia edilen bu kişilere yönelik soruşturma başlatan ilk ülke oldu.

Sivillere ateş açarak “bir savaş deneyimi” yaşama fırsatını satın aldığını düşünmek ne tür bir sapkınlıktır? Üstelik en pahalı bedelin çocuk ve onu takiben kadın avlamaya, en düşük bedelin ise yaşlı insan avlamaya biçilmesi ne tür bir patolojik pazarlıktır?

Masum sivillerin üzerine gizlice ateş açılan Sırpların hakimiyetindeki bu “yüksek tepe” nasıl bir “cazibe merkezi” haline sokulur? Bu ağır insanlık suçuna nasıl bir ceza reva görülür? Yoksa bu dava sürüncemede kalıp unutulur mu?

Umarım 2026 yılı unuttuğumuz insanlığı yeniden hatırlayacağımız bir yıl olur. Temennim suçu tespit edilenleri vadinin aşağısında tutup, yukarı tepeden üzerine ateş edilme korkusunu ta iliklerine kadar hissedeceği bir pozisyonda tutulup inim inim inletmeleridir…

Hatta ibret-i alem için kulak memesini sıyıran bir kurşunla savaş nişanesi bırakmak en hafifinden bir psikolojik ders olur. Aynı zamanda bu vahşeti akılları ve vicdanı kabul etmeyen insanların yüreklerine bir nebze de olsa su serpilmiş olur.

Kaynakça:

1) Slovaj Zizek -Uyanmak İçin Çok Geç

2) BBC News- Bosna Savaşında Keskin Nişancı Turizmi İddiası

3) Gazete Oksijen- Cumhurbaşkanı Vucic Hakkında Suç duyurusu

4) Kosova Haber- Cezasız Ateş